FAQ: για Επενδυτικά Θέματα

Η σύνταξη εταιρικής παρουσίασης (Company Profile) είναι, για το γραφείο σας, ενιαία υπηρεσία με την αναζήτηση επενδυτή;

Όχι, βέβαια. Είναι δύο τελείως διαφορετικές υπηρεσίες. Θα μπορούσαμε να αναλάβουμε μόνο την σύνταξη του Company Profile (μαζί με το απαραίτητο Business Plan). Αν αυτό υπάρχει και είναι ικανοποιητικό, μπορούμε να αναλάβουμε μόνο την αναζήτηση επενδυτή.

Για παράδειγμα, υπάρχει περίπτωση να έχετε εντοπίσει μόνοι σας κάποιον ενδιαφερόμενο επενδυτή, και να χρειάζεστε μόνο την παρουσίαση και το πλάνο, επί των οποίων θα γίνουν οι συζητήσεις. Από την άλλη μεριά, μπορεί η εταιρεία σας να έχει ήδη συντάξει μόνη της τέτοια παρουσίαση, και το μόνο που μας αναθέτετε είναι να ψάξουμε ενδιαφερόμενους.

Ζητάτε αποκλειστικότητα για την αναζήτηση επενδυτή; Πόσο σίγουρο είναι ότι θα μου βρείτε κάποιον;

Κατ’ αρχήν δεν είναι σίγουρο ότι θα αναλάβουμε να ψάξουμε επενδυτή. Θα αρνηθούμε αν κρίνουμε ότι είναι απίθανο να ενδιαφερθεί κάποιος, για διάφορους λόγους (π.χ. υπερχρεωμένη επιχείρηση, περίεργο αντικείμενο, υπερβολικό τίμημα, κλπ). Αν, όμως, αναλάβουμε, δεν ζητάμε αποκλειστικότητα. Μπορείτε, παράλληλα μ’ εμάς, να προσπαθήσετε και με άλλα γραφεία ή και μόνοι σας.

Όσο για το αν θα υπάρχει επιτυχής κατάληξη, ούτε αυτό είναι σίγουρο. Ακόμη κι αν βρεθούν πολλοί ενδιαφερόμενοι, τίποτα δεν μπορεί να προδικάσει με βεβαιότητα ότι θα θελήσει κάποιος να προχωρήσει ή ότι θα τα βρείτε στο τίμημα και στους λοιπούς όρους της συνεργασίας (δείτε περισσότερα γι’ αυτούς σε προηγούμενη ερώτηση). Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα σας στηρίξουμε με τον καλύτερο τρόπο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, χωρίς όμως να υπάρχει εγγύηση για το αποτέλεσμα.

Πόσο αξίζει η επιχείρησή μου;

Για κάθε επιχειρηματία η εταιρεία του έχει ανεκτίμητη αξία. Της έχει αφιερώσει τις δυνάμεις του, την περιουσία του και πολύ χρόνο. Αν, όμως, χρειαστεί συνέταιρο-επενδυτή, πώς θα την αποτιμήσει αντικειμενικά, για να αποφασίσει τι ποσοστό θα παραχωρήσει;

Σ' αυτό το ερώτημα η οικονομική επιστήμη δεν έχει σαφή και κοινά αποδεκτή απάντηση. Δεν είναι ξεκάθαρο το πώς αποτιμάται το know how που αποκτήθηκε, το brand name και το πελατολόγειο που αναπτύχθηκε, οι γνώσεις της εταιρείας για την αγορά των α’ υλών ανά τον κόσμο, κι άλλα τέτοια άϋλα στοιχεία ενεργητικού. Υπάρχουν, βέβαια, διάφορες μεθόδοι αποτίμησης, οι οποίες όμως συνήθως διαφέρουν πάρα πολύ μεταξύ τους, και συχνά δεν είναι ξεκάθαρο ποια ταιριάζει περισσότερο. Αυτές είναι, π.χ. η μέθοδος της προεξόφλησης μελλοντικών ταμειακών ροών (discounted cash flow), η μέθοδος της αναπροσαρμοσμένης καθαρής θέσης (adjusted equity), η μέθοδος των πολλαπλασιαστών επί των καθαρών κερδών, επί του τζίρου ή ακόμη και επί του αριθμού των πελατών (συνήθως όταν πρόκειται για συνδρομητές), κι αρκετές ακόμη που είναι πολύ τεχνικές για να αναλυθούν εδώ.

Παρά τις αδυναμίες τους, οι τεχνικές αποτίμησης (ή ο μέσος όρος τους), μπορούν να δώσουν και στα δύο μέρη μια καλή εικόνα για το σημείο εκκίνησης της διαπραγμάτευσής τους, και βοηθούν να μην χαλάσουν συμφωνίες λόγω αγεφύρωτων διαφορών. Ο επαγγελματίας σύμβουλος μπορεί να βοηθήσει, τόσο στον υπολογισμό αυτού του σημείου εκκίνησης, όσο και σ’ όλο το φάσμα των διαπραγματεύσεων.

Τι πρέπει να γνωρίζω πριν αναζητήσω επενδυτή;

Μερικά βασικά είναι τα εξής:

  1. Ετοιμάστε μια εταιρική παρουσίαση (Company Profile) πριν αρχίσετε την αναζήτηση επενδυτή. Μην σκέφτεστε «ας βρεθεί κάποιος και θα του δώσω ό,τι στοιχεία ζητήσει». Δεν ισχύει.

  2. Η παρουσίασή σας, μεταξύ άλλων, πρέπει να περιλαμβάνει οπωσδήποτε και πλάνο 3-5 ετών που θα τεκμηριώνει:

  • Πόσα χρήματα χρειάζονται

  • Ποια θα είναι η χρήση τους

  • Τι ποσοστό της εταιρείας προσφέρετε στον επενδυτή

  1. Αποφασίστε αν είστε διατεθειμένοι να παραχωρήσετε πλειοψηφία ή έστω το management της εταιρείας.

  2. Σκεφτείτε αν σας βολεύει καλύτερα στρατηγικός, θεσμικός ή παθητικός επενδυτής.

  3. Επιλέξτε έναν ειδικό σύμβουλο να σας καθοδηγήσει σ’ όλη τη διαδρομή, από την σύνταξη της παρουσίασης, μέχρι το κλείσιμο της συμφωνίας, αλλά και στην υλοποίησή της στη συνέχεια.

Πόσο μεγάλο και σε τι γλώσσα να είναι το Company Profile μου;

Η εταιρική παρουσίαση που προορίζεται για επενδυτές (το Company Profile που αναφέραμε πιο πάνω) πρέπει να είναι περιεκτικό αλλά συνοπτικό και χωρίς βερμπαλισμούς. Καλό θα ήταν να έχει και μια περίληψη στην αρχή, ώστε να μπορεί μέσα σε 1-2 σελίδες να αποφασίσει ο υποψήφιος επενδυτής αν ενδιαφέρεται κατ’ αρχήν. Όσο για τη γλώσσα, αν υπάρχει περίπτωση να απευθυνθείτε σε fund ή επενδυτή του εξωτερικού, πρέπει οπωσδήποτε να είναι στα αγγλικά (δώστε προσοχή στους εμπορικούς και λογιστικούς όρους).

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία με τον νέο εταίρο-επενδυτή;

Τα θέματα, στα οποία τα δύο μέρη καταλήγουν και καταγράφουν σε μια αρχική συμφωνία (term sheet), μπορεί ενδεικτικά να είναι:

  1. Το ποσό της επένδυσης και ο τρόπος καταβολής του

  2. Το νομικό πρόσωπο που θα υλοποιήσει την επένδυση

  3. Ο έλεγχος που μπορεί να προηγηθεί της επένδυσης (due diligence)

  4. Το είδος και τα δικαιώματα των νέων μετοχών

  5. Οι όροι μελλοντικών αυξήσεων κεφαλαίου

  6. Η συμμετοχή του επενδυτή στο management team της εταιρείας

  7. Η περιοδική ενημέρωση του επενδυτή (reporting)

  8. Οι διαδικασίες ενδεχόμενης εξόδου του επενδυτή

Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και πάντα υπάρχουν πολλές ιδιαιτερότητες. Το σίγουρο είναι ότι τα πράγματα δεν τελειώνουν με τη συμφωνία για την αποτίμηση της εταιρείας (άρα και του ποσοστού που θα δοθεί στον επενδυτή). Στην πραγματικότητα τότε αρχίζουν. Γι' αυτό, καλό θα είναι να έχετε τη στήριξη ενός επαγγελματία συμβούλου σ' όλη αυτή τη διαδρομή.

Αναλαμβάνετε και την έρευνα αγοράς για το business plan που χρειάζομαι; Αν όχι, τι άλλο μένει;

Το γραφείο μας θα μπορούσε να αναλάβει την έρευνα της αγοράς (market research) που σας ενδιαφέρει. Συνήθως, όμως, οι πελάτες μας ήδη έχουν οι ίδιοι πολύ καλή γνώση της αγοράς, είτε γιατί προέρχονται από αυτήν, είτε γιατί έχουν ήδη κάνει δική τους μελέτη μέχρι να καταλήξουν ότι τους ενδιαφέρει ο χώρος. Οπότε, γνωρίζουν τους βασικούς ανταγωνιστές, τους όρους με τους οποίους πουλάνε, την πηγή των α΄ υλών τους, κι άλλα τέτοια.

Το business plan στην ουσία ξεκινάει από εκεί και μετά. Πρέπει να παρθούν πολλές αποφάσεις για το τι ακριβώς θα κάνει η νέα εταιρεία (αν μιλάμε για start up), πώς θα διαφοροποιηθεί, τι τμήματα και τι προσωπικό θα έχει, τι είδους δίκτυο διανομής θα αναπτύξει, ποιες υπηρεσίες θα κάνει outsource, κλπ. Επίσης, θα πρέπει να καταλήξει σε ένα σωρό παραδοχές, όπως π.χ. για την ανάπτυξη των πωλήσεών της (ανά κλάδο ή προϊόν), σε τι τιμές θα πουλάει, με ποιούς όρους, ποιο θα είναι το κόστος προσωπικού, ποιο προβλέπεται το κόστος διανομής, συντήρησης, after sale, κλπ, τι είδους εξοπλισμό θα χρειαστεί και με τι κόστος, θα αγοράσει ή θα ενοικιάσει εγκαταστάσεις, πώς θα χρηματοδοτηθεί (π.χ. μέσω leasing, επιδοτούμενου προγράμματος, επενδυτικών κεφαλαίων, κλπ), κι ένα σωρό ακόμη παραδοχές και προβλέψεις.

Τέλος, θα πρέπει όλα αυτά να τα βάλει με σωστό τρόπο σε οικονομικούς πίνακες (για μια 3ετία ή 5ετία), έτσι ώστε να προκύψει τελικά, όχι μόνο το προβλεπόμενο λειτουργικό αποτέλεσμα, αλλά και κυρίως το ύψος της απαιτούμενης χρηματοδότησης, σε πόσες δόσεις πρέπει να καταβληθεί και από πότε θα μπορεί η εταιρεία να αυτοχρηματοδοτεί τη λειτουργία της. Και, βέβαια, μετά από όλα αυτά, θα πρέπει να υπολογιστεί η απόδοση, για τον επιχειρηματία ή τον επενδυτή που συμμετέχει, των κεφαλαίων που θα έχουν βάλει, και να εκτιμηθεί τελικά το κατά πόσο αξίζει να προχωρήσουν, λαμβανομένου υπόψη και του ρίσκου που θα πάρουν.

Ποια είδη χρηματοδότησης υπάρχουν; Τι συμφέρει;

Εννοείται ότι το καλύτερο είδος είναι τα ίδια κεφάλαια. Επειδή, όμως, αυτά συνήθως δεν επαρκούν, μπορούμε να ψάξουμε σε:

  1. Τράπεζες, για επιχειρηματικά δάνεια διαφόρων τύπων (κεφάλαιο κίνησης, leasing, για αγορά εξοπλισμού, για χρηματοδότηση συγκεκριμένων συμβολαίων, επισκευαστικό, κλπ)
  2. Δάνεια με τη βοήθεια / εγγύηση του κράτους, όπως είναι το ΕΤΕΑΝ (Ταμείο Επιχειρηματικότητας)
  3. Επιδοτούμενα προγράμματα (ΕΣΠΑ, Jeremie, κλπ.)
  4. Αναπτυξιακό (ή επενδυτικό) νόμο
  5. EBDR (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης). Δεν υπάρχει ακόμη, αλλά έχει δηλώσει ότι μέσα στο 2015 θα ανοίξει γραφεία στην Ελλάδα.
  6. Διάφορα επενδυτικά funds (Venture Capital), ή αλλιώς "θεσμικούς επενδυτές", που καθένας ασχολείται με επιχειρήσεις με ειδικά χαρακτηριστικά
  7. Ιδιώτες επενδυτές (που επιζητούν μια καλή απόδοση)
  8. Crowdfunding (βλ. επόμενη ερώτηση γι' αυτό)
  9. Στρατηγικούς επενδυτές (δηλ. εταιρείες που έχουν κάποιο επιχειρηματικό συμφέρον από συνέργειες, κλπ)

Σε κάθε μία από τις πιο πάνω περιπτώσεις, υπάρχουν αρκετοί περιορισμοί ή αρνητικά σημεία. Τέτοια μπορεί να είναι:

  • η υποθήκευση ακινήτων, μετοχών, δέσμευση προσωπικής περιουσίας των μετόχων, κλπ.
  • μπορεί να τίθεται σαν προϋπόθεση η καταβολή σημαντικού ύψους ιδίων κεφαλαίων και η μη εκποίηση εξοπλισμού ή απόλυση προσωπικού για κάποια χρόνια
  • ζητάται παραχώρηση ποσοστού της επιχείρησης
  • σε κάθε περίπτωση, λιγότερο ή περισσότερο, υπάρχει σημαντική γραφειοκρατεία και διαδικασίες μέχρι τη χρηματοδότηση, αλλά και αυστηρή παρακολούθηση της επιχείρησης στη συνέχεια

Όσο για το ποια μορφή χρηματοδότησης συμφέρει (αν υποθέσουμε ότι έχουμε την πολυτέλεια της επιλογής τύπου), δεν υπάρχει γενική απάντηση, αλλά κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά.

Το θέμα είναι μεγάλο. Το σημαντικό, πάντως, είναι να γνωρίζετε ότι καμία χρηματοδότηση δεν είναι απλή υπόθεση (ειδικά στις μέρες μας). Η προσφυγή σ' αυτήν θα πρέπει να γίνεται μόνο όταν οι υπολογισμοί μας δείχνουν ότι η εταιρεία θα μπορέσει σχετικά εύκολα να αποπληρώσει τη χρηματοδότηση ή να ανταποκριθεί στους διάφορους όρους. Αλλιώς, θα συνεχιστεί το εκτεταμένο φαινόμενο των κόκκινων δανείων και υπερχρεωμένων επιχειρήσεων, που πνίγουν τελικά όλη την οικονομία.

Τι είναι το Crowdfunding?

Το crowdfunding (ή "συμμετοχική χρηματοδότηση") είναι μια μορφή χρηματοδότησης που παρουσιάστηκε τα τελευταία χρόνια στις ΗΠΑ και εξαπλώνεται γρήγορα παντού. Τώρα έρχεται και στη χώρα μας με τις πρώτες 2-3 πλατφόρμες που άρχισαν ή αρχίζουν σύντομα τη λειτουργία τους (με σημαντικότερη το Winners Fund). Η ιδέα είναι ότι πολλοί επενδυτές από το ευρύ κοινό βάζουν σχετικά μικρά ποσά για να χρηματοδοτηθεί κατά κανόνα μία start up (αλλά μπορεί να γίνει και για υπάρχουσα επιχείρηση, που αναζητά κεφάλαια για περαιτέρω ανάπτυξη).

Αυτό γίνεται μέσω ειδικής ιντερνετικής πλατφόρμας / site, στο οποίο αναρτώνται διάφορα επιχειρηματικά σχέδια και καλείται το κοινό να συμμετάσχει σε όσα του αρέσουν και με όποιο ποσό θέλει, λαμβάνοντας αντίστοιχα ποσοστά των εταιρειών που θα δημιουργηθούν ή λαμβάνοντας άλλα ανταλλάγματα. Συνήθως μιλάμε για έργα μικρού budget, κι αυτό γιατί για άντληση κεφαλαίων άνω των € 100 χιλ. απαιτείται η κατάθεση και η έγκριση Πληροφοριακού Δελτίου από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Αυτό γίνεται γιατί θεωρείται ότι έχουμε "δημόσια προσφορά κινητών αξιών" για την οποία ισχύουν τέτοιοι κανόνες, τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε άλλες χώρες.

Η αμοιβή της πλατφόρμας για την μεσολάβησή της κυμαίνεται γύρω στο 5%, και παρακρατείται από τα κατατεθέντα χρήματα όταν συγκεντρωθεί το προβλεπόμενο από το business plan ποσό. Αν δεν συγκεντρωθεί, η πλατφόρμα επιστρέφει τα χρήματα στους "επενδυτές" χωρίς κόστος.

Τι είναι τα Venture Capitals και τα διάφορα Funds;

Είναι επιχειρήσεις που έχουν σαν δραστηριότητα την επένδυση των κεφαλαίων τους σε άλλες επιχειρήσεις. Κάθε fund έχει συγκεκριμένο ύψος διαθεσίμων προς επένδυση και συγκεκριμένους κανόνες, όπως π.χ. να τοποθετεί κεφάλαια μόνο σε νέες επιχειρήσεις (start up), ή μόνο σε επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας, ή μόνο σε κερδοφόρες επιχειρήσεις, ή μόνο σε επιχειρήσεις στην τάδε περιοχή, ή μόνο επενδύσεις μέχρι τάδε ύψους η καθεμία, κλπ.  

Για τις τοποθετήσεις τους δεν ζητούν εμπράγματες ή άλλες εξασφαλίσεις, αλλά ποσοστό της επιχείρησης, κατά κανόνα μειοψηφικό και ανάλογο του ρίσκου που αναλαμβάνουν. Δεν ζητούν τη διεύθυνση της εταιρείας, αλλά έχουν βαρύνοντα λόγο στη στρατηγική της και έντονη εποπτεία επί των εργασιών της. Στόχος τους είναι η παραμονή στην κάθε επένδυση για λίγα χρόνια, μέχρι να αποκτήσουν οι μετοχές τους κάποια υπεραξία. Η έξοδός τους μπορεί να γίνει με πώληση του ποσοστού τους στους άλλους μετόχους ή σε νέους επενδυτές, η εισαγωγή της εταιρείας σε χρηματιστήριο και η πώληση των μετοχών τους μέσω αυτού, κλπ.

Ποια επιχείρηση θεωρείται μικρομεσαία; Τι σημασία έχει αυτό;

Τα κριτήρια της Ε.Ε. αφορούν τον αριθμό των υπαλλήλων και τον τζίρο ή το σύνολο του ισολογισμού. Π.χ. μεσαία θεωρείται μια επιχείρηση με 50-250 υπαλλήλους και 10εκ-50εκ τζίρο. Ανάλογα με τον χαρακτηρισμό της, μια επιχείρηση μπορεί να ενταχθεί σε προγράμματα επιδοτήσεων, δανείων, εγγυήσεων, κλπ. σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Όμως, πέρα από αυτόν τον τυπικό χαρακτηρισμό, υπάρχει και η ουσία. Θα λέγαμε ότι για τη χώρα μας τα πραγματικά χαρακτηριστικά είναι δύο ειδών:

Α) ποσοτικά (π.χ. έως 25 υπαλλήλοι και 20εκ τζίρος), και

Β) ποιοτικά (με κριτήρια για το επίπεδο οργάνωσης, επαγγελματικής στελέχωσης, αξιοποίησης τεχνολογιών, καινοτομίας, κλπ), στα οποία μια ΜΜΕ συνήθως υστερεί έναντι μιας μεγάλης επιχείρησης.

Η «βαρύτητα» μιας ελληνικής επιχείρησης (και η ελκυστικότητά της ως επενδυτικού στόχου) είναι ένας συνδυασμός αυτών. Μάλιστα, πιστεύουμε ότι στόχος πρέπει να είναι κυρίως η ποιοτική βελτίωση. Το μέγεθος από μόνο του δεν εξασφαλίζει επιτυχία, αλλά ούτε καν βιωσιμότητα.

 

Θεματολογία: